English (UK)Greek

ΑΡΘΡΑ

“Le Maitre”

On l’appelle « le Maître » et pour cause, Vassilis Artikos est l’un des meilleurs photographes de Grèce. Un artiste, une belle âme, une ombre qui se fond dans le décor pour mieux en retirer la substance, toujours à la recherche de l’essence la plus pure. Vassilis a parcouru les endroits les plus lointains aux quatre coins du monde guettant ce fameux instant de vérité absolue que l’on immortalise dans une photographie. « Les yeux ne mentent jamais » me dit-il ce matin dans les décombres d’une demeure ancestrale jadis haut lieux de l’aristocratie de Missolonghi. Avant de devenir photographe, Artikos était artiste peintre, un compositeur de lumière en somme. « Je ne vole rien, j’essaie juste de rendre hommage à l’instant brut que le hasard met sur mon chemin ». On l’a vu traverser le désert marocain comme un ascète, se laver dans le Gange avec une famille en deuil, partager le repas frugal d’indien du Mexique, danser jusqu’à l’aube avec des musiciens gitans en Serbie, observer le réveil des flamands roses dans la lagune des Alikes… « Je suis un enfant de sel et de vent, à Missolonghi nous savons depuis la nuit des temps qu’on ne redevient pas poussière à la fin du voyage, mais écume, comme un souvenir iodé qui n’en finit pas de caresser notre visage avec la brise du crépuscule ».

Vassilis n’est pas un simple photographe, il est un humaniste. Un poète qui résiste sans flash et sans carte de visite. Je n’ai que respect et gratitude à son égard et j’espère voir ses photos bientôt exposées en France. En voici un avant-goût :

  • Nikos Aliagas

Artικος !!!!
Πάει πολύς καιρός που διάβασα τους διαλόγους του Σωκράτη με τον Κρατύλο σχετικά με την καταγωγή των ονομάτων.
Νομίζω πως πράγματι η καταγωγή των ονομάτων δεν είναι τυχαία αλλά αποδίδει την ουσία των πραγμάτων.
Χωρίς τ' όνομα να προσδιορίζει  την ουσία, δεν μπορεί να στεριώσει.
Δεν είναι τυχαίο που στη καθημερινότητά μας για πολλούς ανθρώπους όπως και αντικείμενα,αγνοούμε τα ονόματα με τα οποία έχουν ονοματιστεί  και δίνουμε άλλα ,τέτοια που εμείς νομίζουμε πως ταιριάζουν.
Ο Βασίλης Αρτίκος δεν χρειάζεται αλλαγή του ονόματός του .Είναι κυριολεκτικό και προσδιορίζει  την ουσία . Το όνομά του-δεν θα επιχειρήσω ετυμολογική προσέγγιση,άλλωστε δεν είμαι ειδικός- θυμίζει  τέχνη... Αrt!!!!
Ο πολιτιστικός σύλλογος Αιτωλικού είχε την τύχη να δεχτεί ο Βασίλης Αρτίκος την πρόταση του και να παρουσιάσει στην αίθουσα προβολών και της βιβλιοθήκης του ένα δείγμα της φωτογραφικής του  δουλειάς από χώρες μακρινές κι αλαργινές, όπως η Ινδία και το Μαρόκο .Ο φακός του έπαιξε μεταξύ άσπρου και μαύρου και αιχμαλώτισε το συναίσθημα , την έκφραση ,το αινιγματικό και  μυστηριώδες προφίλ αυτών των λαών.Απέφυγε την αλλοτρίωση της παγκοσμιοποίησης ή οικουμενικότητας και πλησίασε την αγνότητα και την αυθεντικότητα των απλών ανθρώπων.
Ο φακός του χάρισε στην αιωνιότητα το ανθρώπινο πάθος της ευχαρίστησης ενός τσιγάρου.
Μιας ανυποψίαστης, γεμάτης περιέργεια παιδικής ματιάς.
Μιας ακατάβλητης χρονοσκαμένης μάνας και το αγέρωχο, ακατανίκητο και παστωμένο από την αρμύρα πρόσωπο ενός ψαρά.
Εκεί κινείται ο Αρτίκος. Στο απροσποίητο και αγνό.
Στα παιδιά που δεν ξέρουν να κρύψουν και στους μεγάλους που θέλουν  να δείξουν.
Στους γνήσιους και όχι τους δήθεν.
Αυθεντικός και φιλοσοφημένος. Γλαφυρός και ευαίσθητος.Παθιασμένος με τη βίωση της ζωής και το μητρικό του γλωσσικό  ιδίωμα ,μας χάρισε μια σπουδαία βραδιά.
Τώρα που σε γνωρίσαμε Βασίλη δεν θα σε αφήσουμε σε χλωρό κλαρί!!!!!

  • Π. Ακρίδας

- Ένας αυθεντικός καλλιτέχνης, αυτοδίδακτος ποιητής της εικόνας...

Στην αρχή, όταν άκουσα πρώτη φορά γι΄ αυτόν, υπέθεσα πως κρύβεται πίσω από ένα ευφάνταστο ψευδώνυμο που ο ίδιος θα επινόησε. Τόσο παράξενο μου φάνηκε το όνομά του. Σκέφτηκα, μάλιστα, πως μπορεί να χρησιμοποίησε την αγγλική λέξη art (τέχνη) και την κατάληξη –ίκος, η οποία κατευθείαν τον συνέδεε μ΄ έναν αγαπημένο μου ποιητή, τον Εμπειρίκο, ο οποίος σημειωτέον ήταν δεινός φωτογράφος και δεν αποχωριζόταν ποτέ τη φωτογραφική του μηχανή. Φυσικά, όλα τα παραπάνω αποδείχτηκαν αυθαίρετες εικασίες, αποκυήματα της φαντασίας μου, αλλά ποιος νοιάζεται; Έτσι κι αλλιώς, τύχη αγαθή παραμένει το γεγονός πως η φωτογραφική τέχνη συνάντησε στο Μεσολόγγι έναν εμπνευσμένο εργάτη της, το Βασίλη Αρτίκο!

Στιγμιότυπα ενός κόσμου αθέατου, που προσπερνάς μέσα στην καθημερινότητα, βλέμματα αθωότητας, φιγούρες οικείες ή και απόμακρες, σκιές που συνομιλούν με το παρελθόν, φως που εισβάλλει από ένα παράθυρο, χέρια που ξεμπλέκουν τα δίχτυα, πρόσωπα αυλακωμένα από το χρόνο, μια πόλη μέσα στην αχλή του μύθου της, όλα τούτα αναδεικνύει ονειρικά αλλά συνάμα τόσο ρεαλιστικά ο φακός του Αρτίκου.
Οι φωτογραφίες του μετουσιώνουν το χθες σε σήμερα. Στιγμές αυθόρμητες και άλλες έξοχα σκηνοθετημένες εναλλάσσονται με  πορτρέτα συναισθηματικής έντασης, που μεταδίδουν μηνύματα, εγείρουν συνειρμούς, πλέκουν εγκώμια, αφηγούνται ιστορίες. Αποκαλύπτουν μοναχικές γωνιές της πόλης, εκείνες που δύσκολα θα εντοπίσει η επιπόλαιη ματιά ενός ξένου, όπως η Λοκάντα, καθώς επιβλέπει το τρεμάμενο βήμα του γεράκου την ώρα που περνάει στο σοκάκι της. Συστήνουν πρόσωπα του μόχθου απόλυτα ενσωματωμένα στο περιβάλλον τους, ώστε θαρρείς πως αποτελούν μέρος μιας αδιασάλευτης φυσικής αρμονίας.
Είναι ολοφάνερο πως ο Αρτίκος έλκει την καταγωγή του από τη ζωγραφική και η φωτογραφική του ματιά αποτελεί προέκτασή της. Στα κάδρα του σοφά τοποθετημένες φιγούρες, τις οποίες αναδεικνύουν φωτοσκιάσεις έντονες ή αχνές, ξεπροβάλλουν μέσα από ένα κόσμο ολότελα αυτόνομο, στον οποίο εισβάλλεις και γίνεσαι θεατής. Έτσι, άθελά σου, παρίστασαι στην τελετουργία μιας βάπτισης, αναμένεις καρτερικά το πανηγύρι και έπειτα κοινωνείς ένα μεθυστικό χορό του, συμμετέχεις στον κάματο του εργάτη, εν τέλει, με τη μέθεξή σου, ενσωματώνεσαι και συνειδητοποιείς ότι αποτελείς κι εσύ ένα κομμάτι από το μικρόκοσμο της ίδιας της ανθρώπινης δράσης. 'Αλλοτε μινιμαλιστικές πινελιές, άλλοτε πλούσιες χρωματικές αντανακλάσεις οδηγούν πότε σε μια αυστηρή γεωμετρία πότε σε μια ελεύθερη, σχεδόν ονειρική, αποτύπωση του χώρου, του απροσδιόριστου ή -πιο συχνά- του τοπιογραφικά προσδιορισμένου.
Ο Αρτίκος μου θυμίζει τον Τάκη Τλούπα, το φωτογράφο της θεσσαλικής γης, που για δεκαετίες αιχμαλώτισε με το φακό του τα πρόσωπα μέσα στο φυσικό τους χώρο, την ελληνική επαρχία, πολύ μακριά όμως από κάθε έννοια του φολκλόρ και του επιφανειακά γραφικού. Δεν έχουν φυσικά την ίδια τεχνική- ας μην ξεχνάμε, εν τω μεταξύ, πως ο σκοτεινός θάλαμος έδωσε τη θέση του στην ψηφιακή τεχνολογία-, η τέχνη τους όμως έχει τον ίδιο ανθρωπισμό. Την έγνοια για το μικρό, το ταπεινό, το καθημερινό, το οποίο η ασπρόμαυρη φωτογραφία αναδεικνύει σε διαχρονικό ντοκουμέντο ενός αυθεντικού τρόπου ζωής.
Νομίζω, εξάλλου, πως το Μεσολόγγι έχει σε αυτό το θέμα μια θαυμαστή παράδοση από τους παλιούς πλανόδιους φωτογράφους μέχρι τους σημερινούς ερασιτέχνες φωτογράφους ή και ζωγράφους. Οι ντόπιοι καλλιτέχνες, ακόμα και αν για οποιοδήποτε λόγο δεν ξεπερνούν τα στενά όρια της πόλης, είναι ένα ζωντανό κομμάτι της πολιτιστικής ζωής σε μια εποχή πολιτιστικής ατονίας και ομογενοποίησης. Μια ιστορική πόλη που αναζητά στο παρελθόν της ερείσματα για να προχωρήσει, ας κοιτάξει γύρω της, γιατί οι άνθρωποι που ασχολούνται με την πολιτιστική ζωή, είτε όντας οι ίδιοι καλλιτέχνες είτε προωθώντας την καλλιτεχνική έκφραση, μπορεί να μην αναμετρώνται με τους μεγάλους ποιητές του παρελθόντος, αλλά, έστω και αχνά, χαράζουν βήματα και αφήνουν ίχνη πολιτισμού σε μια μεγάλη παράδοση. Σε όσους αγαπούν τους ιστορικούς μελοδραματισμούς και κόπτονται για τον πολιτισμό, ας δουν πως ο πολιτισμός βρίσκεται μέσα στην καθημερινότητα, στην ξεχωριστή φυσιογνωμία και ιδιοσυγκρασία των ανθρώπων που ζουν σε συνάφεια με το φυσικό τους περιβάλλον και εντάσσουν το ιστορικό τους παρελθόν μέσα στο σύγχρονο ιστό της πόλης τους. Πολιτισμός είναι η έγνοια των ανθρώπων για τα αυτονόητα καθημερινά αγαθά του τόπου τους, ακόμα και γι΄ αυτό το ταπεινό πουλί της λιμνοθάλασσας, που ο φακός το απαθανατίζει την ώρα που κοιτά με ναρκισσισμό το είδωλό του στο νερό, φέρνοντάς το έτσι κοντά στα ανθρώπινα μέτρα. Μόνο που μερικοί από αυτούς έχουν την ικανότητα να εμπνέονται από αυτά τα αγαθά και να τα  μεταπλάθουν σε τέχνη με σκοπό να τα διαφυλάξουν, αντιλαμβανόμενοι πως αποτελούν τεκμήρια της ιδιαίτερης ταυτότητας του τόπου τους.
Ο Αρτίκος είναι ένας από αυτούς. Ένας αυθεντικός καλλιτέχνης, αυτοδίδακτος ποιητής της εικόνας και τεχνίτης άοκνος. Ο φακός του είναι «σαν μάτι αδέκαστο», όπως έγραφε και ο Α. Εμπειρίκος για το φωτοφράκτη της δικής του Leica Μ3 ή Nicon, που συλλαμβάνει το χρόνο και τον φέρνει στο φως. Η ποιητική του είναι φτιαγμένη με το υλικό των ονείρων και γι΄ αυτό έχει την ικανότητα και τη δυναμική και πάει ένα βήμα πιο πέρα από το άμεσα ορατό. Εκεί αρχίζει η Ποίηση.

  • Κατερίνα Γκάτση

Την περασμένη Τετάρτη, ο Βασίλης ο Αρτίκος μας ταξίδεψε με το φακό του και την καλλιτεχνική του ματιά «σε μέρη που δεν ξέρει ούτε ο νους», που έλεγε και το παλιό τραγούδι.

Δηλαδή μπορεί να τα ‘χαμε ακούσει, να τα ’χαμε δει σε ταινίες αυτά τα μέρη, αλλά δεν ξέραμε την ψυχή τους. Σ’ αυτή την ψυχή της Ινδίας μας έκανε να μπούμε ο Βασίλης. Στην εφιαλτική, αλλά σαν μη αντιληπτή από αυτούς που τη ζούνε, φτώχεια της, στην ομορφιά της πολυχρωμίας της και στην μαγεία των τραβηγμένων απ’ το τραίνο τοπίων της, που το καθένα τους είναι κι ένας εμπρεσιονιστικός πίνακας. Γιατί, τι άλλο είναι μια καλλιτεχνική φωτογραφία που μπαίνει στην ουσία των πραγμάτων και των στιγμών, παρά ένας αχειροποίητος ζωγραφικός πίνακας;

Ακόμα κι αν πηγαίναμε οι ίδιοι στην Ινδία, δεν θα μπορούσαμε να νοιώσουμε έτσι την ουσία της όσο τη νοιώσαμε μέσα απ’ το φακό του καλλιτέχνη κι ακούγοντας την σοφά επιλεγμένη απ’ αυτόν ινδική μουσική υπόκρουση.

Οι καλλιτέχνες, μας βοηθάνε να δούμε, όχι την πραγματικότητα, αλλά την ουσία της.

Κι ο Βασίλης Αρτίκος είναι ένας αληθινός καλλιτέχνης.

  • Ακακία Κορδόση

Βλεμμάτων πανηγύρι ιερό

Χρειάζεται χρώμα το Μεσολόγγι; Ή το μαυρόασπρό του είναι -θα είναι πάντα- το πιο έγχρωμο απ’ όλα τα έγχρωμα, η Έξοδός του μέσα μας φωτιά κατακόκκινα ολόμαυρη πάντα θα καίει, θα μας σώζει;

Όταν τα μάτια σου σ’ αυτήν την υπέρλαμπρη λιμνοθάλασσα έχουνε πρωτοδεί τον κόσμο, τι άλλο παρά ένας παραπάνω θεός δίπλα σου συνέχεια θα στέκεται, τρυφερά θα σου δείχνει; Των ερωδιών άρα της μηχανής σου τα πεταρίσματα, νερών ήρεμων μεταφυσική αναγκαστικά το βλέμμα σου.

Κι ύστερα σκιές τέλειες στους πασσάλους πάντα δεμένες, σαν ψυχές πανάρχαιες, αιώνιες υπερβάσεις τα τόσα φτερουγίσματα, στις πελάδες δίπλα στιγμές λυτρωτικά άχρονες. Ελλάδα εδώ απελεύθερη, χωρίς της έσχατης καθημερινότητάς της την εκτεταμένη πια βαρβαρότητα, χωρίς του σημερινού μέλλοντός της τις χωρίς όνομα πια πόλεις. Μεσολόγγι εκεί, πάντα όρθιο,  Μεσολόγγι στην καρδιά σου πάνω συγκινητικά εναέριο.

Του Αρτίκου τα κάδρα πίνακες, ζωγραφικές σταματώντας τη ροή των πραγμάτων ενήμερες, οι φωτισμοί και τα φώτα του έναρθρα κείμενα, απολαυστικά. Σαν άλογο δηλαδή καλπάζοντας στη θάλασσα αυτή η πορεία, η σιωπή του. Σαν άλογο όλο ιδέες υπέροχα έλλογες, διάσπαρτα στ’ άστρα από τη Γη του στιγμιότυπα. Πανηγύρι με γκάιντες βουνού στα ρηχά κατεβασμένου, χορός σε βήματα που κάθε στιγμή εκρήγνυνται.

Σε κινήσεις το έργο του, θέλω να πω, διαδοχικών ανατάσεων, απαντήσεις επιτέλους στο μέγα για όλους ανέκαθεν αίνιγμα. Και της ποίησης απότομα καμία αμφισημία. Αλλά, όπως και στον Ελύτη για την τελευταία εκείνη νύχτα του πιο Μεσολογγίτη απ’ όλους μας Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, «Όλ’ η ζωή» και για σένα, Βασίλη, ευτυχώς, «μια λάμψη !».

  • Σωτήρης Κακίσης